Lehengê Dengbêjiya Kurmancî Şakiro-Adilê Evdie
Pênûsa Azad22
Bêguman, çi
kesê Kurd, bi taybet, kurdên kurmanc ku guhdarî stranên kurdî dikin, û bêhtirên
kurdan xemxwer û hezkerên stran û dengbêjiya kurdî ne, wê ew kes li dengê hêja
yê nemir, xudanê dengê bilbilî û zelal, dengê stranbêj Şakiro bihîstibe.
Kurdên
kurmancaxêv, xweş guhdarî deng û stranên Şakiro dikin, lê tu agahî li cem wam
nîn in ka ev stranbêjê zîrek, jêhatî û çeleng û dengxweş kî ye? lewra du
camêrên, kurdên Bakur ku nivîskar û lêkolînevan in, rahiştine vî barî, ev babet
danîne ber çavên xwe, jiyan û agahiyên bi nirx û girîng li ber destên xwe
komkirine û di pirtûkekê de komkirine, ew herdu mamoste ev in:
1-Omer Guneş,
parêzer e, ji navçeya Varto ye, Bakurê Kurdistan, niha li Almanya dimîne.
2-Ibrahîm şahîn,
endizyar e, ji navçeya Varto, Bakurê Kurdistan, niha li Almanya dimîne.
Pirtûk di bin navê:
Antolojiya dengbêjan de hatiye binavkirin, ji /640/ rûpelî pêktê.
Çapa yekem li
Swêd, ISBN, hatiye çapkirin, sala/2018/an.
Herdu nivîskar,
/18/ salan li ser pirtûkê xebitîne, geryane li şar û gundên Bakurê Kurdistanê,
li metrebolên Turkan, li Ewrupa, kasêt danehev, hevdîtin bi stranbêj û xizmên
wan re kirine, ji wan jî xizmên Şakiro, di encama kar, xebat û lêgerîna wan de,
pir destkeftên bi nirx bi dest wan ve hatine.
Di pirtûkê de /272/
stranên şakiro komkirine, û ji hev cuda kirine, bi vî awayî:
- Stranên
serhildanan /36/ stran
- Stranên evînî
/185/ stran.
- Stranên
xwezayê, ramanê, jiyanê /20/ stran.
- Stranên
eşîran (Hozan) /28/.
Destan /3/.
Evan herdu nivîskar
û lêkolînevan, çend pirtûkên din jî, di bin hemen navî de, pêk anîne, naveroka
wan jî, dengbêjî, jiyan û xebata dengbêjên bakurê kurdistanê ye.
Bê guman,
peyger, lêkolîn û daneheva stranan /18/ salan, lêgerîn û seredana bajar, gund û
welatan, karekî ne hêsane, wext, dirav û bêhneke fereh jê re divêt, lewra ev
herdu nivîskar, cihê rêzgirtinê û serbilindiyê ne, û çi karê bi vî rengî be,
weha giran û bi nirx, bê alûzî û kêmanî nin e.
Yek ji wan
kêmaniyên ku min dît, li gorî baweriya min, evan herdu nivîskaran, hemî gotin û
nivîsandinên xwe, ji zaravê kurmanciya Bakur birine, û bi kar anîne, di
nivîsandinên xwe de, çawa gotinên erebî bi hezaran derbasî nav zimanê turkan
bûye, weha kurdên Bakur jî, wan gotinên erebî bi kar tînin, di baweriya wan de
ku ev gotin kurdî ne.
Weku mînak, eve
çend gotinên erebî ne, ku di lêkolînê de hatine:
Malûmat :
Agahî
Eşîr : Hoz
Eşq :
Evîn
Mewzû :
Babet
Zyaret :
Seredan
Hebandin :
Hezkirin
Wefat :
Mirin
Wesiyet :
Qewêtî
Sewt : Deng.
Ev çend peyvên
erebî, ku min hilbijartin, ji nav sedan gotinan, û himber her gotineke erebî
min wateya wê bi zimanê kurdî diyar kiriye, lê hêjayî gotinê ye ku kurdên
Bakur, gotina kilam, bi kar tînin, ango stran, weke ku bêjin: Kilambêj, ango
stranbêj.
Tevlî van herdu
nivîskaran, hin biyanî bi karê danehev û lêkolînan li ser wêje, folkilor û
dengbêjiya kurdan xebat kirine, weke: Basîl Nîkîtîn, Rocer Lîsko û hinekên din,
ji kurdan jî hin lêger û lêkolînevan weke Celîlê Celîl û Mihemet Gultekîn bi
heman karî rabûne.
-Dibistana
fêrbûna Dengbêj Şakiro
Çinku tu
dibistan û fêrgeh li Kurdistan nebûn, her gêncekî xwestiba fêrî dengbêjiyê bûba,
berê xwe dida mala dengbêjekî, û jê hînî stranan dibû, Şakiro jî /10/ salan, li
mala dengbêj (Bedîhê Çavşûşe) fêrî stranan bûye, salekê jî serdestê dengbêj (
Mihemedê Xilxilê) fêr bûye.
Şakiro hin
stranên xwe bi xwe efirandine, hûnandine û awaz ji wan re danîne, û hin stranên
wî ji devê stranbêjan wergirtine, weke ( Evdalê Zeynikê) û hin gelerî ne,
-Pirtûka nehatî
nivîsandin
Çinku tu
nivîskar, dîroknivîs û lênûsên taybet, bi nivîsandina rûdan û cengan nebûn, ew
bûyer û rûdanên şînî û şahiyan ku pêkdihatin wekû şer, pevçûn û serhildan,
dengbêjan di hiş û serê xwe de, pêktanîn, dikirin stran û li koçk û dîwanan
digotin, weha ji dengbêjekî digiha yê din.
-Dawiya jiyana
Şakiro
Di sala /1971/ê
de, Şakiro diçe Ewrupa, li nav revenda kurdî digere, stranan ji wan re dibêje û
divegere Bakurê Kurdistan, lê nikare jiyana xwe berdewam bike, cardin, berê xwe
dide Ewrupa, û demekê li wir dimîne, vedigere welatê Turkiyê, li bajarê Izmîrê
bi cih dibe, û di sala/1996/an de bi bi penceşêrê nexwş dikeve û ji dinyayê koça
dawî dike, li goristana ( Altîn daxê) bi axê tê spartin.
ليست هناك تعليقات: