LEHENGA KURD TÛHFA GUL-SEÎD YÛSIF
Şêr şêr e çi jin e çi mêr e
Di sala1881ê de Peymana Axal/akal ya
di navbera Impratoriya Rûsî û dewleta Farisî di serdema Şahê Îranê Nasir Eddîn
Qacarî de hat wajokirin weke encamekê ji têkçûn û şikestina Îran ê di cenga
navbera herdû aliyan de çêbûbû.
Lê mixabin rêkeftinek kotek û zordar
bû, di derheqê dewleta Farisî de, çimkî yek ji bendên wê peymanê hukûmeta Şah
neçar dike, ku ji gelek navçe û gund û bajarok û herêman yên girêdayî bi
dewleta Farisî ve vekşin, û radestî Rûsyayê bikin, yek ji wan: navçeya Qoşan, û
gundê bi navê Feyrûza bû, yê nişteciyên wî bi resenê xwe Kurdin.
Êdî dema şanda Şah naverok û bendên
peymanê radestî Mîr Husên Xan (Şûcaa Eddewle) kirin çimkî ew serwerê navçeya
Qoşan bû, loma gellekî tengijî, û rabû serxwe û got: emê çawa ji
xaka welatê xwe vekşin û radestî dijminan
bikin, ev xaka pîroz
ya min û brayê xwe, bi xwîna milletê xwe parastîye Êdî şerme, û
hezar carî şerme loma peyekî xwe
şand gundê Feyrûza, ji bo vîn û nerînên gundiyan nasbike.
Nişteciyê gundê Feyroza civînek li
mizgefta gund li darxistin, ji bo çarakê bibînin û yek rêz û yek helwest bibin.
Lewra kesayetê bi navê Sadiq Xan
rabû serxwe û got: gelî mirov û birayên hêja, sê derfet li pêşiya me hene.
Yan emê ji xaka welatê xwe vekşin, û
mal û xanî û zevîyên xwe radestî Rûsa bikin, û yan emê di bin sîbera alaya
dagîrkeriya Rûsan de weke dîl û kola û bê rûmet bijîn, û yan jî emê serbilind
bin, berevanî û berxwedanê di ber xaka xwe de bikin.
Loma mirovê bi navê Ayaz beg şipya
sekinî, û bi hêrs û dengekî bilind got: rêyek tenê li pêşiya me heye, berxwedan
û berevanîye mirina bi rûmet, û ne jiyana rezalet. Lewra ezê bi tena xwe
şerbikim heta mirinê.
Araz(Aras) beg jî rabû û bi dengê
bilind got: ezê bi Ayaz re heta mirinê bimînim herweha jina Ayaz beg ya bi navê
TÛHFA GUL ew jî rabû û got: Şahê me yê belengaz xaka bav û Kalên me wê radestî
Rûsan bike, êdî em neçarin berevaniyê di ber xaka xwe de bikin, heta mirinê.
Yan jî emê ji zarokên xwe re
bibêjin, em newêrek û tirsonek bûn, loma me xaka welatê xwe ne parast.
Û bi vê şêweyê hemû rabûn û gotin:
emê bimînin û şerê Rûsan bikin û bi yek dengî gotin: bijî Feyroza bijî Îran.
Û bi vî awayî nişteciyên Qoşan û
Feyroza dest bi amadebûna xwe kirin ji bo şer û cengê, dijî kotek û zordarên
Rûsan
Nêzîka /10/ salan şer berdewam bû,
êdî Mîr Husên û gelek serdar
û ceneral û şervan şehîd çûn, hem Ayas beg û Aras beg hevjînê
Tûhfa Gul, herdu jî şehîd çûn.
TÛHFA GUL
Tûhfa Gul jinek ji Kurdên (Kurmanc)
e. Ji gundê Feyrûza bû, yê girêdayîye bi navçeya Qoşan ve, li herêma Xorasanê
dikve
Dîroka zayîna Tûhfa Gul ne diyare
Lê wekû min berê zelal kir ew jî yek
ji jin û mêrên berz di nava hêza berevaniyê de ya dijî artêşa Rûsyayê şer
dikirin.
Lê piştî Ayaz beg û Aras beg şehîd çûn,
loma Tûhfa alaya berevaniyê hilgirt, û bû pêşenga hêzên bergirîyê, û herweha
nav û deng pêket, û bû beriztirîn serok, û hem wekû sembola têkoşînê di herêma
Xorasanê de cîhê xwe girt.
Lewra Tûhfa Gul sûnd xwar ku tola
wan hilîne, loma gelek êrîş bikar anîn dijî navend û xalên leşkerên Rûsan, yek
ji wan xalan êrîşa li ser keleha Baqir bû, di encama wê êrîşê de /20/ leşkerên
Rûsan hatin kuştin, û gelek çek û gule jî bi dest xistin.
Tûhfa Gul rawestandin di jiyana wê
de tune bû, tenê karê leşkerî û tekoşîn bû.
Loma herdem bi çek û rext bû rextek
li newqa wê pêçayî bû û her milekî wê jî rextek pê alandî bû, û herdem li çolê
bû jiyana têkoşînê li nav çiya û
newalan derbasdikir.
Çawa Tûhfa Gul hat girtin û dîl çû…?
Tûhfa Gul xemgîn bû hedan nediket
dilê wê, ku çawa ew azade, û hinek hevalên wê dîlin, loma hewil da ji bo
hevalên xwe yên birîndar li nexweşxaneya Aşq Abad ê rêzgar bike, lê mixabin
dema derbasî nexweşxaneyê dibe, yek ji leşkerên Rûsan berê Tûhfa nasdikir, loma
hat girtin.
Û herweha dadgeha Rûsî biryara heft sal surgunkirina wê ber bi
Sîbîryayê derxist.
Ew welatê bi berf û qeşa û bahoz, li
wê herêma sar jinek Îranî guhdan pêdikir, tevlî wilo Tûhfa nexweş ket loma
biryara berdana wê derget, û bi tirênê ber be bajarê Aşq Abad hat veguhestin,
lê berî mirinê Tuhfa Gul wesiyeta xwe eşkerekir: ku termê wê li goristana
Feyroza, li nav gorên pakrewanên Feyroza û li tenişta hevjînê wê were
binaxkirin. Êdî dema Tûhfa Gul giyanê xwe ji dest da loma wesiyeta wê bi cîh
bû, û li goristana Feyroza hat veşartin.
Têbînî:
Keça nivîskar û ristivan navdar
Kelîm Alah Tewehudî, ya bi navê Îran pirtûkek di derbarê jiyana Tûhfa Gul û
têkoşîna wê dijî dagîrkerên Rûsan, bi zimanê Farisî amadekirîye
ليست هناك تعليقات: