BERXWEDAN JIYAN E-
Yûnis Hemê
Şesed salî berî zayînê, Hîrodot dîroknasê yûnanî di pirtûka xwe de
ya dudiwan li ser jiyan û hişmendiya f'îlosofê yûnanî Îsob daxive û
dibêje: Îsob di pêşiya temenê xwe de
bende (kole) bû. Lê zanyarî û hişmendiya wî di rojên pêşîn de ji temenê wî hate
ber çavan.
Îsob mirovekî forma wî û bêpergaliya wî pir ne xweşik bû, çawa serê
wî mezin û dirêj bû, bejn kin û zik tilêr bû, zaman pelt û çav şaş bû, bi hemî
awayên xwe bê pergal û bengînî bû û ji ber rengê wî yê reş wek afrîkîyan jê re
digotin Îsob ango (esyûbî), dema ku xwewacê wî ew anî firotinê bi du bendeyên
dî re, mîrekî bi navê Gizînfon ew bazar kirin û ji xwewacê wan pirsî: Gelo ev
çawa ne? û ji herdu hevalên wî re got hun çi karî zanin bikin, gotin em her
karî zanin heman pirs ji Îsob kir got: tiştekî nizanim ji ber ku her du hevalên
min kar ji min re nehiştin.
Bi vê bersivê Gizînfon naskir ku razek li pey heye.
Jê pirsî: baş e heger keysa te lê bê tê nereve? Ma te bihîstiye ku
keysa çûkê rikeyê lê bê wê nereve? Dîse Gizînfon jê pirsî: heger ez karekî
bidim ber te tê cihê ewlekariyê û behweriyê be? Got: belê ezê rastego bim, ger
tu min bikirî yan na, forma te nexweşike, belê fîlosof mirovan bi hişmendiya
wan dinirxînin ne bi reng.
Gizînfon nas kir ku Îsob mirovekî hişmend e, paşê ew kirî, dema çû
malê xêzana wî ji forma Îsob ya nexweşik veciniqî û got: ev çi hovê qereçî te
ji min re aniye?
Lê Gizînfon got: na, na
delala min, ew bi xwe westiyayê rê ye û pir hişmend e, tê pê re dilniya bibe û
emê bi wî destkewlî bin. Îsob hat stûbarkirin bi miqatebûna baxê û bû cihê
bawerî û ewlekariyê li ba mîrê xwe, ji ber vê yekê herdu hevalên wî lê bi gir û
kîn bûn û çavreşî avêtinê û gelekî hewildan pilanan pê bikin, lewra faq û davên xerab di rêya Îsob de
vedan, navê yekî ji wan Agasobas bû, lê behre û hişmendiya Îsob çawa eşkere bû
û derkete holê.
Carekê kodek hejîrên nû derketî ji Gizînfon re hatin, gote bendeyan
van hejîran deynin ser masê kêlîkekê ezê dakevim serşokê canê xwe bişom paşê
ezê hejîran bixwim.
Dema Gizînfon pişt da wan herdu bendeyên ku ew hevalê Îsob bûn hemû
hejîrên di kodikê de xwarin, dema Gizînfon ji serşokê derket da ku hejîran
bixwe, dît kodik vala ye, li wan nerî pê re herdiwan tiliyên xwe ber bi Îsob ve
kirin û bi hev re gotin wî hejîr xwarine û bi qamçiyan li Îsob dan, derfet
nedane Îsop berevaniya xwe bike û rastî bibêje, hema bi lez xwe avête ser herdu
pêyên Gizînfon û maç kirin û got: kêlîkekê derfetê bide min, Gizînfon got: bêje
bi lez, Îsob kodikek vala anî û tiliya xwe xiste qirika xwe û verişiya, got
temaşakin, ka hejîr tê de hene ya na? Tiliya xwe ber bi herdu gelacan ve kir û
got: bera ew jî mîna min bikin lê wana di pêşîn de erê nekirin li ser daxwaza Îsob,
lê Gizînfon ew neçar kirin û got pêwîst e hun jî mîna wî bikin, dema ku ew jî
verişiyan Gizînfon dît çawa perçê hejîran ji devê wan têne xwarê, wê gavê
hişmendiya Îsob hat diyarkirin li ber çavan û bû mîna şêwirdarekî zîrek û zana
ji bo mîrê xwe û navê wî deng veda.
Wisa Îsob bû fîlosofekî navdar ne tenê li ser asta bajêr, lê belê
li tevahiya welêt bi giştî.
Carekê Qiralê Lîdya Krosis bi rêya şandekê gef li nişînên bajarê Samos
xwarin û doza dana bacê li wan kir û got: Heger hun bacê bi aştiyane nedin min,
ezê welatê we dagir bikim û rûspiyên bajêr tevan bikim dîl li ba xwe.
Wê hingê Kubox û zanyarên bajêr tev lev civiyan ta ku bigihin
biryareke giştî çawa berevaniyê di ber welêt de bikin û arîşeyê bi aştiyane
çareser bikin, yan bi çi awayî!
Bi giştî tevan dîtin ku artêşa wan lawaz e û nehemberî artêşa
qiralê Lîdya ye, dîtin ku pêwîst e bi aştiyane welêt radestî qiralê Lîdî bikin.
wê hingê Gizînfon axivî û got: Çi raya we ye ku bendeyekî min heye pir hişmend û zana ye, danê sibê ezê wî bînim bera ew jî raya xwe bêje, ew dibe ku çareseriyeke din ji vê pirsgirêkê re bibîne, tevan erê kir li ser raya Gizînfon, roja dudiwan Îsob hate civatê di nava wan de rawestiya û got: gelî zanyaran kubox û rûsipiyên bajarê samos îro du rê li pêşiya we hene, yek jê di pêşîn de pir fireh hêsan û aram e, lê dawî tev xar, kelem û azarî ye, ew jî rêya ku em xwe bi aştiyane radestî neyar bikin, rêya din di pêşîn de tev zirav û teng e, tev zor û aloz e, lê li dawî firehî û xweşî ye, ew jî rêya berxwedan û berevaniyê ku em di ber welatê xwe de bikin, wê hingê raya tevan hate guhertin û berevanî di ber qada xwe de kirin biryar, bi mêranî êrîşkar şkandin, bi vê pilana hişmend Îsob deng pê ket, hat azad kirin ji bendayetiyê û bû şêwermendê qiralê welêt bi giştî.
ليست هناك تعليقات: